Veri Kaynakları ve Metodoloji
Bu sayfada her göstergenin nereden alındığı, hangi seri koduna karşılık geldiği, ne sıklıkla güncellendiği ve veri gecikmesi hakkında bilgi bulabilirsiniz.
Paneldeki Veriler — Güncel Durum
Aşağıdaki tablo panelde kullanılan tüm verileri, güncel değerlerini, hangi kurumun hangi yayınından alındığını ve son güncelleme tarihini göstermektedir. Tüm veriler kamuya açık resmi kaynaklardandır.
| Gösterge | Güncel Değer | Kaynak Kurum | Veri Tarihi | Yöntem |
|---|---|---|---|---|
| Para Politikası | ||||
| Enflasyon (TÜFE) | %32,62 yıllık · %1,71 aylık | TÜİK — Tüketici Fiyat İstatistikleri | Mayıs 2026 | Manuel |
| Politika Faizi (Reel) | %37,0 nominal · %+4,38 reel | TCMB — PPK kararı | Mart 2026 | Manuel |
| Enflasyon Beklentisi (12 ay) | %23,82 | TCMB — Beklenti Anketi | Mayıs 2026 | Manuel |
| M2 Para Arzı Büyümesi | %29,3 yıllık | TCMB — Para ve Banka İstatistikleri | Mart 2026 | Manuel |
| Dış Denge | ||||
| Net Rezerv (Swap Hariç) | 26,6 milyar $ net · 159,2 milyar $ brüt | TCMB — Haftalık Para ve Kur İstatistikleri | Mayıs 2026 | Manuel |
| CDS Risk Primi (5Y) | 241 baz puan | worldgovernmentbonds.com | Haziran 2026 | Manuel |
| Cari İşlemler Dengesi | −39,7 milyar $ T12A · −%3,61 GSYİH | TCMB — Ödemeler Dengesi İstatistikleri | Mart 2026 | Manuel |
| Dış Ticaret Dengesi | −8,5 milyar $ aylık | TÜİK / TCMB — Dış Ticaret İstatistikleri | Nisan 2026 | Manuel |
| İç Ekonomi | ||||
| GSYİH Büyümesi | %2,5 yıllık | TÜİK — Milli Gelir İstatistikleri (GSYH) | 2026-Q1 | Manuel |
| İşsizlik Oranı | %8,2 | TÜİK — Hanehalkı İşgücü Araştırması | Nisan 2026 | Manuel |
| Kredi Büyümesi | %41,8 yıllık | TCMB — Bankacılık İstatistikleri | Mart 2026 | Manuel |
| Bütçe Dengesi | −338,7 milyar TL · Birincil: +%1,6 GSYİH | Hazine ve Maliye Bakanlığı | Nisan 2026 | Manuel |
| Finansal Stabilite | ||||
| USD/TRY Kur Oynaklığı | %3,0 (30 günlük std sapma) | TCMB — Günlük Döviz Kuru XML Bülteni | Güncel (otomatik) | Otomatik |
| REDK (Reel Efektif Döviz Kuru) | 105,55 (baz: 2025=100) | TCMB EVDS — TP.RK.T1.Y |
Mayıs 2026 | Manuel |
| ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) | %28,93 yıllık | TÜİK — Üretici Fiyat İstatistikleri | Mayıs 2026 | Manuel |
Gösterge Detayları
Her göstergenin kaynak seri kodu, açıklama sıklığı ve hesaplama yöntemi aşağıda açıklanmıştır.
Tüketici Fiyat Endeksi'nin bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişimi. TÜİK tarafından her ayın ilk haftasında açıklanır, TCMB EVDS üzerinden alınır. Hem yıllık hem aylık değişim takip edilmektedir.
TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) tarafından belirlenen bir haftalık repo faiz oranı. PPK yılda sekiz kez toplanır; kararlar toplantı günü kamuoyuyla paylaşılır. Bir sonraki PPK toplantısı tarihi TCMB web sitesinde önceden duyurulur. Reel faiz hesabı: Nominal faiz − Yıllık TÜFE enflasyonu.
Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin yıllık değişimi. Üretim maliyetlerindeki değişimi ölçer; TÜFE ile birlikte enflasyon baskısının öncü göstergesi olarak izlenir.
Geniş para arzı (M2) tanımının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde değişimi. M2; M1 (dolaşımdaki para + vadesiz mevduat) ile vadeli TL ve YP mevduatların toplamıdır. Parasal genişleme ve enflasyon baskısını değerlendirmede kullanılır. Değer, mevcut dönemden 12 ay öncesiyle karşılaştırılarak hesaplanır.
Türkiye'nin aylık mal ihracatı ile ithalatı arasındaki fark (milyar dolar). Negatif değer ticaret açığını, pozitif değer ticaret fazlasını gösterir. Sürekli yüksek açık döviz talebini artırır ve TL üzerinde değer kaybı baskısı yaratır. TÜİK verilerinden derlenir; hizmet ticaretini kapsamaz, yalnızca mal ticaretini yansıtır.
Bankacılık sektörünün yurt içine kullandırdığı toplam kredilerin bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde değişimi. Mevduat, katılım ve kalkınma-yatırım bankalarını kapsar. Hızlı kredi büyümesi tüketimi ve yatırımı canlandırırken enflasyonist baskı da yaratır; aşırı yavaşlama ise ekonomik durgunluğa işaret edebilir.
Piyasa katılımcılarının 12 ay sonrasına yönelik yıllık TÜFE enflasyon beklentisi. TCMB Beklenti Anketi'nden elde edilir; banka, finans kuruluşu ve reel sektör temsilcilerinin medyan tahminidir. Beklentiler, merkez bankası politikasını ve enflasyonun önümüzdeki dönemde nereye gittiğini yansıtır.
TCMB TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi (baz yıl: 2025=100). TL'nin ticaret ortaklarına karşı reel değerini ölçer. 100'ün üzerindeki değer 2025 yılına kıyasla TL'nin reel olarak değer kazandığını (ihracatın pahalandığını), altındaki değer değer kaybettiğini gösterir.
TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması'ndan elde edilen işsizlik oranı. İşgücüne dahil olan ve iş arayan kişilerin toplam işgücüne oranını ifade eder.
Son 12 aylık yıllıklandırılmış cari işlemler dengesi (milyar dolar) ve GSYİH'ye oranı. Negatif değer cari açığı, pozitif değer cari fazlayı ifade eder. Skorlama aylık mutlak değer yerine uluslararası standart olan GSYİH% üzerinden yapılır (IMF sürdürülebilirlik kriteri). TCMB aylık ödemeler dengesi açıklamasından manuel beslenir.
TCMB'nin diğer merkez bankalarıyla yaptığı swap anlaşmaları düşüldükten sonra kalan net uluslararası rezervler (milyar dolar). Brüt rezerv rakamının aksine, gerçek rezerv kapasitesini yansıtır. Swap hariç net rezerv, kısa vadeli döviz şoklarına karşı savunma gücünün ölçüsüdür. TCMB haftalık para ve kur istatistiklerinden manuel beslenir.
Diğer Göstergeler
TCMB tarafından iş günleri yayımlanan günlük döviz kurları. Kur oynaklığı, son 30 günlük kapanış kurlarının standart sapmasından hesaplanır.
Merkezi yönetim genel bütçesi gelir, gider, faiz dışı denge ve toplam denge. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Finansmanı istatistiklerinden EVDS üzerinden otomatik alınır. Birincil denge/GSYİH oranı; son 12 aylık faiz dışı denge ile son 4 çeyreklik nominal GSYİH toplamından hesaplanır.
Gayri safi yurt içi hasılanın bir önceki yılın aynı çeyreğine göre reel büyüme oranı.
Zincirlenmiş hacim endeksi kullanılarak hesaplanır. TÜİK tarafından çeyreklik açıklanır.
Birincil denge/GSYİH hesabında ise nominal GSYİH serisi (TP.GSYIH26.HY.CF) kullanılır.
Türkiye 5 yıllık Kredi Temerrüt Takası (CDS) spread'i, baz puan cinsinden. Yatırımcıların Türkiye devlet tahvillerine karşı sigorta için talep ettiği ek primi gösterir; ülke risk algısının en doğrudan piyasa ölçütüdür. CDS yükseldikçe yabancı sermaye girişi zorlaşır, borçlanma maliyetleri artar. worldgovernmentbonds.com'dan piyasa güncellemelerinde manuel beslenir.
Makro Skor Hesaplama Metodolojisi
Genel Formül
Makro Skor, iki katmanlı bir ağırlıklandırma sistemiyle hesaplanır. Her gösterge 0–100 arasında bir ham skor alır; göstergeler önce 4 kategoride toplanır, kategoriler sonra makro skora dönüştürülür. Bu yapı birbiriyle yüksek korelasyonlu göstergelerin skoru şişirmesini önler.
| Makro Skor | Etiket | Gösterge Rengi |
|---|---|---|
| 80–100 | Güçlü | 🟢 Koyu Yeşil |
| 65–79 | İyi | 🟢 Yeşil |
| 45–64 | Karma | 🟡 Sarı |
| 25–44 | Zayıf | 🟠 Turuncu |
| 0–24 | Kritik | 🔴 Kırmızı |
Kategori ve Gösterge Ağırlıkları
14 gösterge 4 kategoride gruplandırılır. Her kategorinin makro skordaki ağırlığı ve kategorinin içindeki gösterge ağırlıkları aşağıda gösterilmiştir. İç ağırlıklar toplamı her kategoride %100'e eşittir.
| Gösterge | Kategori İçi Ağırlık | Makro'ya Katkı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Enflasyon (TÜFE) | %35 | %10.5 | TÜİK / EVDS |
| Reel Politika Faizi | %35 | %10.5 | TCMB / EVDS |
| Enflasyon Beklentisi (12 ay) | %20 | %6.0 | TCMB Beklenti Anketi |
| M2 Para Arzı Büyümesi | %10 | %3.0 | TCMB / EVDS |
| Gösterge | Kategori İçi Ağırlık | Makro'ya Katkı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Net Rezerv (Swap Hariç) | %30 | %9.0 | TCMB (manuel) |
| CDS Risk Primi (5Y) | %25 | %7.5 | worldgovernmentbonds.com |
| Cari İşlemler Dengesi | %25 | %7.5 | TCMB (manuel) |
| Dış Ticaret Dengesi | %20 | %6.0 | TÜİK / EVDS |
| Gösterge | Kategori İçi Ağırlık | Makro'ya Katkı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| GSYİH Büyümesi | %35 | %8.75 | TÜİK / EVDS |
| İşsizlik Oranı | %30 | %7.5 | TÜİK / EVDS |
| Kredi Büyümesi | %20 | %5.0 | TCMB / EVDS |
| Bütçe Birincil Dengesi / GSYİH | %15 | %3.75 | Hazine / EVDS |
| Gösterge | Kategori İçi Ağırlık | Makro'ya Katkı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Kur Oynaklığı (USD/TRY) | %40 | %6.0 | TCMB / D1 |
| Reel Efektif Döviz Kuru | %40 | %6.0 | TCMB / EVDS |
| ÜFE (Üretici Fiyatları) | %20 | %3.0 | TÜİK / EVDS |
Gösterge Skorlama Eşikleri
Her gösterge 0–100 arası puana dönüştürülür. Üç bölge arasındaki geçişler doğrusal interpolasyonla yapılır. Formül genel kalıbı: güçlü bölgede 80–100, iyi bölgede 65–79, karma bölgede 45–64, zayıf bölgede 25–44, kritik bölgede 0–24 arasında skor üretir.
| Gösterge | 🟢 Yeşil (iyi) | 🟡 Sarı (dikkat) | 🔴 Kırmızı (kritik) | Not |
|---|---|---|---|---|
| Enflasyon (TÜFE) | < %20 | %20–40 | ≥ %40 | Türkiye gerçekliğine göre kalibre |
| Reel Politika Faizi | > %2 | %0–2 | ≤ %0 | Nominal − TÜFE |
| GSYİH Büyümesi | ≥ %4 | %0–4 | < %0 | Türkiye potansiyel büyümesi ~%4–5 |
| CDS Risk Primi (5Y) | < 200 bp | 200–400 bp | ≥ 400 bp | Doğrudan piyasa CDS verisi |
| Net Rezerv (Swap Hariç) | > $50 Mrd | $20–50 Mrd | ≤ $20 Mrd | Swap anlaşmaları düşülmüş gerçek rezerv |
| Cari Denge / GSYİH | > −%2 | −%2 / −%4 | ≤ −%4 | IMF sürdürülebilirlik kriteri; T12A yıllık / GSYİH |
| Bütçe / GSYİH | > −%1 | −%3 / −%1 | ≤ −%3 | Birincil denge (faiz öncesi) |
| İşsizlik | < %10 | %10–15 | ≥ %15 | Türkiye NAIRU ~%9–11 |
| Kur Oynaklığı | < %5 | %5–10 | ≥ %10 | Aylık std sapma × √22 |
| REDK (2025=100) | |sapma| < 15 | 15–25 | ≥ 25 | Baz yıl 2025=100 (TCMB TP.RK.T1.Y); her yönde ceza |
| M2 Büyümesi | < %25 | %25–50 | ≥ %50 | Öncü gösterge; düşük ağırlık |
| ÜFE | < %25 | %25–50 | ≥ %50 | TÜFE'yi önceler; boru hattı |
| Enflasyon Beklentisi | < %20 | %20–30 | ≥ %30 | TCMB piyasa katılımcısı anketi |
| Kredi Büyümesi | < %25 | %25–45 | ≥ %45 | BIS konjonktürel tampon göstergesi |
| Dış Ticaret Dengesi | > −$5 Mrd | −$10 / −$5 Mrd | ≤ −$10 Mrd | Mal ticareti; hizmetler hariç |
Somut Hesap Örneği
Aşağıdaki tablo Haziran 2025 gerçek verileriyle üretilen hesabı adım adım göstermektedir.
| Gösterge | Değer | Ham Skor | Kategori |
|---|---|---|---|
| Para Politikası — Kategori Ağırlığı: %30 | |||
| Enflasyon | %38 | 44 | ×35% = 15.4 |
| Reel Faiz | +%8 | 91 | ×35% = 31.85 |
| Enf. Beklentisi | %25 | 57 | ×20% = 11.4 |
| M2 Büyümesi | %35 | 61 | ×10% = 6.1 |
| → Para Politikası Kategori Skoru | ≈ 65 | ||
| Dış Denge — Kategori Ağırlığı: %30 | |||
| Net Rezerv (Swap Hariç) | $52 Mrd | 76 | ×30% = 22.8 |
| CDS Spread | 241 bp | 57 | ×25% = 14.25 |
| Cari Denge / GSYİH | −%3.6 | 46 | ×25% = 11.5 |
| Dış Ticaret | −$8 Mrd | 53 | ×20% = 10.6 |
| → Dış Denge Kategori Skoru | ≈ 58 | ||
| İç Ekonomi — Kategori Ağırlığı: %25 | |||
| GSYİH Büyümesi | %3 | 65 | ×35% = 22.75 |
| İşsizlik | %8.5 | 79 | ×30% = 23.7 |
| Kredi Büyümesi | %30 | 66 | ×20% = 13.2 |
| Bütçe / GSYİH | −%2 | 57 | ×15% = 8.55 |
| → İç Ekonomi Kategori Skoru | ≈ 68 | ||
| Finansal Stabilite — Kategori Ağırlığı: %15 | |||
| Kur Oynaklığı | %3 | 85 | ×40% = 34 |
| REDK | 85 | 74 | ×40% = 29.6 |
| ÜFE | %30 | 68 | ×20% = 13.6 |
| → Finansal Stabilite Kategori Skoru | ≈ 77 | ||
Rejim tetikleyicisi aktif değil → skor sınırlanmıyor.
Rejim Tetikleyici Sistemi (Hard Floor)
Ağırlıklı ortalama sisteminin temel zayıflığı telafi yanılgısıdır: iyi göstergeler kötü göstergeleri matematiksel olarak telafi edebilir. Gerçekte yüksek rezerv, %80 enflasyonun yarattığı sistematik riski nötralize edemez. Bu sorunu çözmek için aşağıdaki dört tetikleyiciden herhangi biri aktifleşirse makro skor 45 ile sınırlandırılır — gerçek durumu ne olursa olsun.
Yaklaşım: IMF Erken Uyarı Sistemi (EWS), Basel III makro-ihtiyati çerçevesi, Kaminsky-Reinhart (1999) sinyal metodolojisinden ilham alınmıştır.
| Tetikleyici | Eşik | Gerekçe |
|---|---|---|
| Enflasyon Baskısı | TÜFE > %60 | Aşırı fiyat baskısı; satın alma gücü hızla eriyor |
| Parasal İstikrarsızlık | Reel faiz < −%5 | Para politikası enflasyonla mücadelede yetersiz |
| Kur Kırılganlığı | Brüt rezerv < $30 Mrd | Döviz savunma kapasitesi kritik seviyede |
| Dış Finansman Baskısı | CDS spread > 800 bp | Uluslararası yatırımcılar aşırı yüksek risk primine işaret ediyor |
Metodoloji Sınırlılıkları
Bu sistem bir Erken Uyarı Göstergesi (EWI) niteliği taşır; kesin tahmin aracı değildir. Aşağıdaki sınırlılıklar bilinçli olarak kabul edilmiştir:
Eşikler sabittir; oysa bir göstergenin "iyi" değeri konjonktüre göre değişir. Küresel durgunlukta %2 büyüme iyi, potansiyel büyüme döneminde zayıf sayılabilir. Çözüm önerisi: Z-skor normalizasyonu.
Nominal − TÜFE basit çıkarma yöntemi, Fisher denklemine göre yüksek enflasyonda yaklaşık %3 sapma üretir. Örnek: %46 faiz, %38 enflasyon → basit: %8, Fisher: %5.8.
CDS verisi worldgovernmentbonds.com'dan manuel beslenmektedir; Bloomberg/Refinitiv gibi profesyonel terminallere kıyasla küçük gecikmeler ve yuvarlamalar olabilir. Piyasa açık günlerinde güncellenir.
Enflasyon, reel faiz ve enflasyon beklentisi birbiriyle yüksek korelasyonlu. Hiyerarşik kategori sistemi bu sorunu hafifletir; tam çözüm PCA (Temel Bileşenler Analizi) ağırlık kalibrasyonu gerektirir.
Kategori ve gösterge ağırlıkları IMF Article IV yapısı, Kaminsky-Reinhart EWS ve Basel makro-ihtiyati çerçevesinden esinlenmiştir; istatistiksel regresyon veya ampirik backtest ile kalibre edilmemiştir.
Referanslar: IMF (2011) Assessing Reserve Adequacy · Kaminsky-Reinhart (1999) "The Twin Crises" · BIS (2010) Countercyclical Capital Buffer · Blanchard (1990) Fiscal Sustainability · Fisher (1930) Theory of Interest
Tarihsel Doğrulama
Bir makro izleme sisteminin güvenilirliği, geçmiş kriz dönemlerinde ne kadar erken uyarı ürettiğiyle ölçülür. Aşağıdaki grafik, mevcut skorlama metodolojisini 2017'den bugüne geriye dönük uygulayarak aylık makro skorları hesaplamaktadır.
Veri kaynağı: TCMB EVDS3 (enflasyon, faiz, rezervler, cari hesap, REDK, işsizlik, bütçe, ticaret dengesi, kredi). GDP verileri çeyreklik, aylara forward-fill ile dağıtılmıştır. CDS proxy (TR–ABD faiz farkı) için tarihsel tahvil fiyat serisi mevcut olmadığından bu gösterge nötr (50) sabit tutulmuştur — dış finansman stresi kısmen hafife alınmış olabilir.